ناوبری
ناحیه لوگو

حساب من ، پایگاه تحلیل اقتصادی

www.hesabeman.ir

امروز : پنجشنبه, ۲۳ آذر , ۱۳۹۶ ، ساعت : ۰۴:۲۸
ناحیه منو

بازار سنتی تهران

بازار سنتی تهران

تهران ۲۱۸ سال قبل توسط آغا محمد خان سرسلسله قاجار به پایتختی کشور برگزیده شد اما تا دوران ناصرالدین شاه تحول عمده ای جز تبدیل چند باغ بزرگ به قصر سلطنتی در آن رخ نداد.امروز جز چند کاخ سلطنتی و مسجد و امامزاده، عمارت شمس العماره و یکی از دروازه ها که نگه داشته شده، تنها بازار تهران است که از قرن نوزده یادگارانی در خود دارد.بازار تهران یادگار دوران ناصرالدین شاه قاجار است که در میانه سلطنت پنجاه ساله خود یک شهرساز فرانسوی را مامور کرد که …. نقشه ای از “دارالخلافه ناصری” تهیه کند.به ظاهر، گرمای تابستان های تهران است که ساخت بازاری مسقف را ایجاب می کند و سرمایه داران و اشراف هم با وقف تیمچه ها و بازارچه ها بر آن می افزایند، ناصرالدین شاه هم عمارتی بزرگ به سبک “اپراخانه های فرنگ” برای تغزیه و برگزاری مراسم رسمی در نزدیکی آن می سازد(تکیه دولت) و بزرگ ترین مسجد را چسبیده به آن برپا می دارند (مسجد امام خمینی) تا در نزدیکی کاخ های سلطنتی، شهری شکل گیرد.
جهانگردان و دیپلمات های خارجی مقیم تهران، از اواخر قرن نوزدهم، بازار مسقف این شهر را به عنوان دیدنی ترین نقطه پایتخت ایران توصیف کرده اند، بازاری که تجارت تمامی تولیدات داخلی و کالاهای وارداتی کشور بدان ختم می شد و صنایع کوچک در آن شکل می گرفتند.
در تمام دوران مشروطیت تا انقراض سلسله قاجار بازار تهران، بزرگ ترین بازار کشور و محل اصلی حرکت های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پایتخت بود و تنها بعد از آغاز دوران نوسازی شهرها ( دوره رضاشاه) به آرامی طبقه مرفه و متوسط شهری از بازار مسقف تهران دل کندند و به محلات نوساز رخت برکشیدند.
در همان دوران تصمیماتی از طرف شهربانی کشور به اجرا گذاشته شد که به بهانه حفظ امنیت سرمایه های تجار و کسبه بازار، ورود و خروج به بازار را از ورودی های هشت گانه آن کنترل کند و از جمله بعد از ساعت شش بعداز ظهر نوعی قرق در آن جا برقرار دارد. تدبیری که بی نتیجه ماند چرا که ورود به هزارتوی بازار تهران تنها از ورودی های هشت گانه آن نبود بلکه صدها کوچه و پسکوچه، امکان دسترسی افراد را به محله های دیگر فراهم می کرد.
پیچیده بودن راه ها و کوچه های تودرتو بازار، چند بار این منطقه را به پناهگاه مخالفان حکومت تبدیل کرد، به جز ماه های اول انقلاب مشروطه، که با وجود مواظبت نظمیه، هر صبح بر دیوار بازار ده ها شبنامه نصب بود، مرکز کمیته مجازات که صد سال پیش با چند ترور سیاسی توانست رعبی در دل های سیاسیون بیندازد، در بازار تهران بود.
مقاومت در برابر نوسازی
در سال ۱۳۵۴ که درآمد حاصل از نفت چهره تهران و شهرهای کشور را تغییر داده بود، با توجه به احاطه کامل حکومت به بازار و شاخه های آن، غلامرضا نیک پی، شهردار وقت تهران ماموریت یافت تا کاری را که در سال های گذشته آغاز شده بود، به انجام برساند.
طرح جامع شهرداری در آن زمان دادن نظم به بازار و انتقال کارگاه های مزاحم و آلوده کننده از آن بود که با ممنوعیت صدور مجوز ساخت و تعمیر در محوطه بازار آغاز شد. تازه در این زمان بود که آشکار شد مالکیت مغازه ها و خانه ها درون مجموعه بازار تهران چه امر پیچیده ای است.
بیش از نیمی از بازار وقف است و مانند اکثر موقوفات، متولیان نیز آن را رها کرده اند و در نتیجه حجره هایی که سرقفلی آن به میلیون ها (اینک میلیاردها)می رسد، روی کاغذ و با توافق متصرف و مالک جدید رد و بدل می شود در حالی که اجاره رسمی آن ها هنوز به بهای اندک گاهی ماهانه بیست تومان است.
ده سال بعد از انقلاب، غلامحسین کرباسچی طرح های وسیع بازسازی تهران را آغاز کرد که از جمله بخش های پراهمیت آن تغییر شکل و کاربری بازار و میدان های بار تهران بود، این هر دو عمل وی با مقاومت شدید بازاری ها و میدانی های سابق روبرو شد.

 



خبرنامه ایمیلی

با عضویت در خبرنامه حساب من جدیدترین اخبار اقتصادی را هر شب در ایمیل خود مشاهده کنید